Khỏe Mỗi Ngày

Sức khỏe, vận động và thói quen hằng ngày

Blog do Anhatoa quản lý

Từ hướng nội đến hướng ngoại: tâm lý học nói gì

⚠️ Trang này kết nối bạn với các đối tác và thị trường liên kết của Atovia. Chúng tôi có thể nhận hoa hồng từ các đối tác liên kết cho các hoạt động được thực hiện thông qua các liên kết này. Ưu đãi giảm giá có thể thay đổi bất cứ lúc nào theo chính sách! Hãy yên tâm, không có chi phí bổ sung nào cho bạn! Chúng tôi hy vọng điều này sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian tìm kiếm các mặt hàng phù hợp!

Sau mỗi buổi họp mặt, bạn có thấy mình ngồi im lặng, muốn tự tin hơn nhưng lại sợ đánh mất chính mình? Tâm lý học cho thấy bạn không cần “biến thành người khác”. Bạn có thể luyện thêm những hành vi hướng ngoại ở đúng những tình huống mà bạn thấy quan trọng.

Hướng nội và hướng ngoại khác nhau thế nào?

Theo mô hình Big Five, hướng ngoại là một dải liên tục chứ không phải hai nhóm tách bạch.[S1] Gần như ai cũng nằm ở một điểm nào đó giữa hai đầu.

Người có điểm hướng ngoại cao thường tìm kiếm tương tác xã hội và kích thích nhiều hơn. Người điểm thấp thường thoải mái hơn với môi trường ít kích thích.[S1]

Mình đang ở đâu trên dải liên tục này?

Hãy nghĩ đến những nơi bạn thấy dễ chịu: một buổi tiệc đông người hay một góc yên tĩnh với vài người thân. Câu trả lời cho bạn một hình dung ban đầu về vị trí của mình, nhưng không phải là phép chẩn đoán.

Tính cách có thể thay đổi không?

Có thể thay đổi ở một mức nhất định, nhưng không nên hứa hẹn rằng bạn sẽ “biến hoàn toàn”. APA mô tả tính cách không chỉ do bẩm sinh mà còn gắn với động cơ, mục tiêu và những niềm tin hình thành từ trải nghiệm.[S2]

Một công bố trên tạp chí của APA gồm hai nghiên cứu ngẫu nhiên kéo dài 16 tuần. Những người đặt mục tiêu thay đổi một nét Big Five có xu hướng đổi điểm tự báo cáo và cả hành vi hằng ngày liên quan.[S3]

Có một chi tiết đáng chú ý. Một can thiệp không hiệu quả, còn can thiệp huấn luyện “ý định thực hiện” (kế hoạch dạng “nếu… thì…”) lại giúp ích cho thay đổi mong muốn.[S3]

Người đứng trên một dải liên tục từ không gian yên tĩnh đến sôi nổi

Vì sao chỉ nên coi đây là bằng chứng ban đầu?

Chính nhóm tác giả trình bày kết quả như bằng chứng sơ khởi về khả năng thay đổi tính cách tự báo cáo. Họ không chứng minh rằng tính cách có thể đổi hoàn toàn.[S3]

Bạn cũng có thể gặp quan niệm “qua 30 tuổi tính cách gần như không đổi” trên một số bài báo phổ biến.[S6] Nghiên cứu phân tích 132.515 người từ 21 đến 60 tuổi lại cho thấy tính cách vẫn có thể thay đổi ở tuổi trưởng thành.[S4]

Trong nghiên cứu đó, hướng ngoại giảm ở nữ và không thấy thay đổi ở nam. Đây chỉ là xu hướng trung bình, không phải lời hứa hay công thức cho từng cá nhân.[S4]

Bắt đầu từ những bước nhỏ nào?

Hãy chọn một hành vi nhỏ, cụ thể, rồi gắn nó với một tình huống bằng câu “nếu… thì…”. Psychology Today nêu hai ví dụ: phát biểu thêm một lần trong cuộc họp, hoặc tham gia hoạt động xã hội vì một mối quan hệ mà bạn muốn có.[S1]

Người trưởng thành viết mục tiêu vào sổ tay bên cửa sổ

Bài viết đó cũng nhắc rằng bạn nên cân nhắc việc có đổi hay không, và đổi đến đâu, theo giá trị và mục tiêu của chính mình.[S1] Dưới đây là quy trình bốn bước do người viết đề xuất để áp dụng ý tưởng ấy:

  1. Chọn một mục tiêu gắn với điều bạn thật sự coi trọng.
  2. Viết một câu “nếu… thì…”, ví dụ: “Nếu cuộc họp thứ Tư có phần thảo luận, thì mình sẽ nêu một ý kiến.”
  3. Thử trong tình huống ít áp lực trước.
  4. Ghi lại vài dòng về cảm giác sau khi thử.

Lưu ý: câu ví dụ ở bước 2 chỉ là minh họa của người viết, không phải số liệu hay kết quả từ nghiên cứu.

Làm sao quản lý năng lượng sau khi giao tiếp?

Thấy mệt sau khi giao tiếp là điều bình thường với nhiều người hướng nội, không phải dấu hiệu bạn có vấn đề.[S1] Vì vậy bạn không cần tự trách mình sau một buổi gặp gỡ dài.

Vài cách thực tế mà người viết gợi ý:

Một người giơ tay phát biểu trong cuộc họp nhỏ
  • Xen vào một khoảng yên tĩnh giữa hai hoạt động xã hội.
  • Đặt trước giới hạn thời gian, ví dụ ở lại một tiếng rồi về.
  • Ưu tiên nhóm nhỏ thay vì đám đông.

Cũng nên nhớ rằng cách hành xử hướng ngoại phải duy trì liên tục trong thời gian dài có thể khó bền.[S5] Tiến chậm mà đều thường hợp lý hơn là ép bản thân ngay từ đầu.

Hướng nội khác gì với nhút nhát và lo âu xã hội?

Hướng nội là thiên hướng về mức kích thích và năng lượng, không đồng nghĩa với sợ hãi hay lo âu. Một người hướng nội có thể nói chuyện rất thoải mái, chỉ là họ cần thời gian yên tĩnh để nạp lại sức.

Bài viết này không dùng để chẩn đoán. Nếu nỗi sợ khi tiếp xúc người khác làm cản trở học tập, công việc hay các mối quan hệ, bạn nên trao đổi với chuyên gia sức khỏe tâm thần.

So sánh nhanh: “đổi tính cách” và “luyện hành vi”

Luyện hành vi theo mục tiêu là cách tiếp cận thực tế hơn so với kỳ vọng đổi hẳn tính cách. Bảng dưới đây tóm tắt dựa trên các nguồn đã nêu.[S1][S3][S5]

Góc đọc sách yên tĩnh sau một ngày bận rộn
Tiêu chí Đổi tính cách hoàn toàn Luyện hành vi theo mục tiêu
Mục tiêu Trở thành người khác Thêm hành vi mình muốn
Mức độ thực tế Chưa có bằng chứng Có bằng chứng ban đầu
Tính bền vững Khó đảm bảo Dễ hơn khi bước nhỏ, vừa sức
Giữ thế mạnh hướng nội Dễ bị mất Giữ được
Rủi ro kiệt sức Có thể cao hơn Thấp hơn nếu có nghỉ

Hành vi hướng ngoại có làm bạn vui hơn không?

Có thể cải thiện tâm trạng trong ngắn hạn ở một số người hướng nội, nhưng không đảm bảo cho tất cả. Một thí nghiệm ngẫu nhiên được Psychology Today giải thích cho thấy điều này, kèm lưu ý rằng cách làm phải duy trì lâu dài có thể không bền.[S5]

Vì thế đừng suy ra rằng hướng ngoại thì luôn hạnh phúc hơn hay khỏe mạnh hơn. Các nguồn trên không khẳng định điều đó.

Khi nào nên dừng và điều chỉnh?

Nếu sau vài lần thử bạn chỉ thấy kiệt sức mà không có thêm kết nối nào, hãy giảm cường độ hoặc đổi tình huống. Mục tiêu là sống hợp với giá trị của mình, không phải đạt một “điểm số hướng ngoại”.

Hai trạng thái cảm xúc: thoải mái ở nơi yên tĩnh và lo lắng giữa đám đông

Câu hỏi thường gặp

Hướng nội có thể thành hướng ngoại hoàn toàn không?

Các nguồn trên không cho phép khẳng định điều đó. Bằng chứng hiện có chỉ cho thấy một số thay đổi về điểm tự báo cáo và hành vi khi có mục tiêu rõ ràng.[S3]

Luyện bao lâu thì thấy khác?

Hai nghiên cứu nói trên dùng khung 16 tuần, nhưng kết quả mỗi người một khác. Bạn nên coi con số này là tham khảo, không phải lịch cam kết.[S3]

Mệt sau tiệc có bất thường không?

Không. Đây là trải nghiệm thường gặp ở nhiều người hướng nội.[S1]

Nên bắt đầu ở đâu: nơi làm việc hay với bạn bè?

Hãy chọn nơi bạn thấy áp lực thấp hơn và có điều bạn thật sự muốn. Phát biểu thêm một lần trong họp hay tham gia một hoạt động để gần người bạn quý đều là ví dụ trong nguồn.[S1]

Khi nào cần gặp chuyên gia?

Khi nỗi sợ hoặc lo lắng lúc tiếp xúc người khác gây cản trở rõ rệt cho cuộc sống hằng ngày, hãy trao đổi với chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Bước thực hành cho hôm nay

Điều cần nhớ

  • Hướng ngoại là một dải liên tục, không phải hai nhóm tách biệt.[S1]
  • Trong hai nghiên cứu 16 tuần, đặt mục tiêu cùng ý định thực hiện có ích cho thay đổi mong muốn.[S3]
  • Bắt đầu bằng hành vi nhỏ, như phát biểu thêm một lần trong cuộc họp.[S1]
  • Hành vi hướng ngoại phải duy trì liên tục có thể khó bền, nên hãy chừa thời gian nghỉ.[S5]

Hôm nay, hãy chọn một tình huống trong tuần này và viết một câu “nếu… thì…” cho nó. Đặt nhắc lịch trên điện thoại để bạn nhớ thử.

Nguồn tham khảo

  1. [S1] Psychology Today, Can You Become More Extroverted? Would You Want To?, 2026.
  2. [S2] American Psychological Association, Personality: Where Does it Come From and How Does it Work?, 2018.
  3. [S3] PubMed, Volitional personality trait change: Can people choose to change their personality traits?, 2015.
  4. [S4] American Psychological Association, Personality Is Not Set by 30; It Can Change Throughout Life, Say Researchers, 2003.
  5. [S5] Psychology Today, Can Becoming an Extravert Make an Introvert Happier?, 2019.
  6. [S6] Bustle, Psychologists Reveal If You Can Make Yourself More Extroverted, 2019, cập nhật 2024 (chỉ dùng làm ví dụ về quan niệm phổ biến).

Dùng thử công cụ miễn phí của Atovia cho chủ đề này →

Bạn muốn xem thêm so sánh và hướng dẫn mua hàng?

Xem thêm tại Atovia →

Tham gia cộng đồng của chúng tôi

Khi trích dẫn bài viết này

Nguồn: Atovia (Atovia). https://atovia.kr

Bài viết này do Atovia viết với sự hỗ trợ của công cụ AI. Nếu bạn phát hiện lỗi, hãy báo cho chúng tôi qua Liên hệ — chúng tôi sẽ kiểm tra và sửa.

Viết một bình luận